Diksyonè kreyòl, yon zouti enpòtan pou devlopman lang la an Ayiti 

Kethia Saint Marc
Kethia Saint Marc  - Rédactrice
diksyonè kreyòl, yon zouti enpòtan pou devlopman lang la an ayiti 

Diksyonè kreyòl la se yon materyèl ki enpòtan pou tout Ayisyen, malgre anpil nan yo plis valorize diksyonè fransè . Alòske lang matènèl nou se Kreyòl. Se pou rezon atik sa a gen pou objektif inifye sou leksikografi kreyòl la kòm yon èd endispansab pou devlopman kreyòl ayisyen an, sitou nan sistèm edikasyon nasyonal la. Dokiman an kòmanse ak yon ti rapèl sou sekans istorik konfiskalizasyon kreyòl ak fransè nan Konstitisyon 1987 la. 

 Li klè jèn leksikografi sa a te gen pou fè fas ak anpil defi, sitou nan domèn espesyalizasyon konpetans yo ta dwe akeri nan inivèsite ayisyen yo, ki makonnen ak popilis lengwistik ki te dwe simonte ak itilizasyon sistematik nan yon leksikografi pwofesyonèl. Apwòch nan tout pwojè leksikografi ayisyen yo. 

- Advertisement -
Ad imageAd image

 Yon egzamen konplè sou siksè ak echèk leksikografi ayisyen an ta dwe enfòme ansèyman leksikografi an Ayiti, epi sèvi kòm baz pou idantifye nenpòt pwojè leksikografi nan peyi a. 

 Gade atik nou yo : « Pleyè pou yon leksografi kreyòl wo kalite syantifik  » Nasyonal 14 desanm 2021 ; Kreyòl, fransè-kreyòl, anglè-kreyòl diksyonè : gwo defi leksografi ayisyen kontanporen » Nasyonal 20 desanm 2022), ak « Tout leksikografi ayisyen an dwe nan baz pwofesyonèl » ( Nasyonal 29 desanm 2022). 

 Yon bò, egzamen istorik sa a esansyèl pou elabore egzijans konstitisyonèl premye lwa planifikasyon lang nan an Ayiti. Yon lòt bò, li nesesè pou klarifye lide devlopman similtane nan popilis lengwistik te make karakteristik kreyòl la. 

 Sa a se yon gwo pwoblèm, san refleksyon apwofondi sou dimansyon lengwistik konstitisyonèl ak legal devlopman lang ofisyèl peyi Dayiti, kreyòl la riske pèdi tèt li nan yon diskou sikilè ak repetitif ki efase itilizasyon Konstitisyon 1987 la. Yon diskou koud ak slogan vid, tankou « Yon lekòl tèt anwo » , » Ann bay kreyòl la jarèt ». 

 

Facebook Comments

- Advertisement -
Partagez cet article
Kethia Saint Marc
Par Kethia Saint Marc Rédactrice
Follow:
Journaliste rédactrice, institutrice, maîtresse de cérémonie, diplômée en informatique ,passionnée de la présentation ainsi que l'animation.